1
گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2
کارشناسی ارشد حسابداری، رئیس حسابداری خرید و فروش شرکت گاز، ارومیه، ایران
10.22034/psab.2026.233709
چکیده
تحول فناوریهای دیجیتال و گسترش اقتصاد دادهمحور، نظام مالیاتی سنتی را با چالشهای جدی مواجه ساخته و طراحی الگویی بومی برای انطباق با اقتصاد دیجیتال را ضروری کرده است. این پژوهش با هدف تبیین الگوی فازی نظام نوین مالیاتی مبتنی بر الزامات اقتصاد دیجیتال و با رویکرد تفسیری و روش ترکیبی کیفی-کمی انجام شد. در مرحله کیفی، دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته با ۲۴ نفر از خبرگان حوزه مالیات، اقتصاد دیجیتال و حکمرانی گردآوری و با تحلیل مضمون بررسی شد. در مرحله کمی، روابط میان مؤلفهها با استفاده از پرسشنامه ماتریسی و تحلیل مقایسات زوجی مبتنی بر منطق فازی تحلیل گردید. یافتهها نشان داد سیاستگذاری دیجیتال، حاکمیت داده و شفافیت مالیاتی گرههای مرکزی نظام مالیاتی هوشمند هستند. رابطه دوسویه قوی میان دادهمحوری و حاکمیت داده (وزن 75/0) و درجه مرکزیت بالای حاکمیت داده (95/0) و دادهمحوری (88/0) نقش راهبردی این مؤلفهها را نشان میدهد. نتایج همچنین بر ساختار بالابهپایین سیاستگذاری و اهمیت هماهنگی بینبخشی و حکمرانی داده تأکید دارد.
الهیاریفرد، علی؛ گنجبخش، محمود. (1402). نقش یکپارچگی حکمرانی در سیستم مالیاتی دیجیتال؛ (با تأکید بر سیستم حقوقی جمهوری اسلامی ایران و مالزی). تحقیقات مالیاتی اسلامی، (ویژهنامه اول؛ اولین همایش ملی سیستم مالیاتی اسلامی ایران)، 12، 3772. https://doi.org/10.30497/ifr.2023.244139.1769
امیدوار، محسن؛ کاظمی، مصطفی. (1403). امکانسنجی فقهی تأمین مالیاتی غیرمتمرکز (DEFI) با تأکید بر سیستم اقتصادی اسلام. صُحُف، دوفصلنامهی علمی معاونت پژوهش و عملیات مؤسّسهی آموزش عالی حوزوی مشکات، حوزهی دانشی حکمرانی، 1(1)، 89-104.
ترابی، محمدامین؛ میلانی، سید محمدصادق؛ عباسیان، عزتاله. (1404). بازنگری انتقادی در استراتژیهای بازاریابی هوشمند: چالشهای بین بازاریابی دادهمحوری و تجربه انسانی در عصر فناوریهای فراگیر. مدیریت بازاریابی هوشمند، 6(1)، 1-10. https://doi.org/JABM.3.2.15564.351256.32575461566
رستمی، شعیب؛ نوربخش، جواد. (1401). تأثیر عوامل موجود در نهادهای حاکمیتی و اجتماعی بر روحیه مالیاتی: رویکرد تحلیل اسنادی. حسابداری و بودجهریزی بخش عمومی، 3(3)، 21-34. https://www.psabjournal.ir/article_192953.html
شعاعی، صادق؛ حیدری، مهدی؛ دیدار، حمزه؛ سبحانیان، سید محمدهادی؛ پیری، پرویز؛ صیادی، حجت. (1404). شکاف مالیاتی در کشورهای اسلامی با رویکرد متاآنالیز. حسابداری و بودجهریزی بخش عمومی، 6(3), 22-42. https://doi.org/10.22034/psab.2025.223196
علیزاده، امیر عطا. (1404). نقش هوش مصنوعی در بهبود بودجهریزی بر مبنای عملکرد با رویکرد گزارشگری یکپارچه در بخش عمومی. حسابداری و بودجهریزی بخش عمومی، 6(2)، 28-48. https://doi.org/10.22034/psab.2025.217337
کوهزادی، فواد؛ محمدکریمی، یوسف؛ اقبالیار، ادیب؛ توکلی، علی؛ عباسپورآذر، سیاوش. (1402). ارتباط بین استراتژیهای بازاریابی مبتنی بر دانش فکری بانکهای دولتی با جذب سپردههای قرضالحسنه با نقش میانجی سرمایه نوآوری. مدیریت بازاریابی هوشمند، 4(1)، 113-128. https://doi.org/JABM.3.2.15564.35887873.6308
محرابی، لیلا. (1402). هیأت مرکزی شریعت و ساختار نظارت شرعی در سیستم مالیاتی اسلامی؛ با تأکید بر استانداردهای بینالمللی و تجارب کشورها. تحقیقات مالیاتی اسلامی، (ویژهنامه اول؛ اولین همایش ملی سیستم مالیاتی اسلامی ایران)، 12، 103-148. https://doi.org/10.30497/ifr.2023.244187.1784
محمدکریمی، یوسف؛ کوهزادی، فواد؛ شکری، علی. (1403). بررسی مکانیسم تأثیر قابلیتهای هوش مصنوعی بر اثربخشی استراتژیهای بازاریابی آنلاین سیستم مالیاتی. مدیریت بازاریابی هوشمند، 5(4)، 440-461. https://doi.org/JABM.3.2.15564.35125656565120
یعقوبی، محمد؛ فخیمی، کمال؛ متین، صادقی شاهدانی، مهدی. (1401). سیستم مالیاتی غیرمتمرکز (دیفای) با تأکید بر IDOها و کاربرد آن برای کسبوکارهای نوپا و کوچکمقیاس. مدیریت کسبوکار، 54(14)، 245-265.
Alonso, C., Bhojwani, T., Hanedar, E., Prihardini, D., Uña, G., & Zhabska, K. (2023). Stacking up the benefits: Lessons from India’s digital journey. IMF Working Papers, 2023(078), A001. https://doi.org/10.5089/9798400240416.001
Arner, D. W., & Schou-Zibell, L. (2011). Asian regulatory responses to the global financial crisis. Global Journal of Emerging Market Economies, 3(1), 135–169. https://doi.org/10.1177/097491011000300105
Ellinger, E. W., Mini, T., Gregory, R. W., & Dietz, A. (2023). Decentralized autonomous organization (DAO): The case of MakerDAO. Journal of Information Technology Teaching Cases, 14(2), 265–272. https://doi.org/10.1177/20438869231181151
Goghie, A. S. (2024). Tokenization and the banking system: Redefining authority in the blockchain era. Competition & Change, 28(5), 663–682. https://doi.org/10.1177/10245294241258255
Gogus, O., & Boucher, T. O. (1998). Strong transitivity, rationality and weak monotonicity in fuzzy pairwise comparisons. Fuzzy Sets and Systems, 94(1), 133–144.
Kitamura, H. (2020). Policymakers’ logic on Islamic banking: Islamic banking as an ethno-political tool in Malaysia. Journal of Current Southeast Asian Affairs, 40(2), 245–265. https://doi.org/10.1177/1868103420972406
Li, Z., Tu, J., & Zhang, J. (2022). Seismic response of high-rise buildings using long short-term memory intelligent decentralized control system. Journal of Vibration and Control, 29(9–10), 1981–1995. https://doi.org/10.1177/10775463221074478
Liu, A. (2025). Financialization versus technologization: Can technology replace finance in global hegemony? Human Geography, Advance online publication. https://doi.org/10.1177/19427786251337714
Singla, A., & Stone, S. B. (2018). Fiscal decentralization and financial condition: The effects of revenue and expenditure decentralization on state financial health. State and Local Government Review, 50(2), 119–131. https://doi.org/10.1177/0160323X18794014
Tonelli, D. F., & Gibson, D. (2023). Financial decentralization and third-mission outputs: A comparative study of higher education contexts in Brazil and the United States. Industry and Higher Education, 38(4), 297–311. https://doi.org/10.1177/09504222231208438
Yenneti, K., & Gamaralalage, P. J. D. (2013). Carbon finance and decentralized composting in Asia: Potential and future considerations. Environment and Urbanization ASIA, 3(2), 303–323. https://doi.org/10.1177/0975425312473227
محمد کریمی,یوسف و گلابی,کریم . (1404). ترسیم الگوی شناختی فازی سیستم مالیاتی هوشمند بر پایه الزامات اقتصاد دیجیتال. حسابداری و بودجهریزی بخش عمومی, 6(4), 83-108. doi: 10.22034/psab.2026.233709
MLA
محمد کریمی,یوسف , و گلابی,کریم . "ترسیم الگوی شناختی فازی سیستم مالیاتی هوشمند بر پایه الزامات اقتصاد دیجیتال", حسابداری و بودجهریزی بخش عمومی, 6, 4, 1404, 83-108. doi: 10.22034/psab.2026.233709
HARVARD
محمد کریمی یوسف, گلابی کریم. (1404). 'ترسیم الگوی شناختی فازی سیستم مالیاتی هوشمند بر پایه الزامات اقتصاد دیجیتال', حسابداری و بودجهریزی بخش عمومی, 6(4), pp. 83-108. doi: 10.22034/psab.2026.233709
CHICAGO
یوسف محمد کریمی و کریم گلابی, "ترسیم الگوی شناختی فازی سیستم مالیاتی هوشمند بر پایه الزامات اقتصاد دیجیتال," حسابداری و بودجهریزی بخش عمومی, 6 4 (1404): 83-108, doi: 10.22034/psab.2026.233709
VANCOUVER
محمد کریمی یوسف, گلابی کریم. ترسیم الگوی شناختی فازی سیستم مالیاتی هوشمند بر پایه الزامات اقتصاد دیجیتال. PSAB, 1404; 6(4): 83-108. doi: 10.22034/psab.2026.233709
