https://www.psabjournal.ir/ حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی fa daily 1 Tue, 21 Apr 2026 00:00:00 +0330 Tue, 21 Apr 2026 00:00:00 +0330 https://www.psabjournal.ir/article_235967.html این پژوهش با هدف شناسایی و تبیین دقیق عوامل کلیدی مؤثر بر بهبود فرآیندهای مدیریت بودجه و منابع مالی در وزارت امور اقتصادی و دارایی صورت گرفته است. تمرکز اصلی بر سه مؤلفه بنیادین شامل تعهد اجرایی بودجه، تقویت توانمندی‌های منابع انسانی و افزایش دقت برنامه‌ریزی بودجه به عنوان ارکان اصلی عملکرد مالی هوشمند و پایدار است. جامعه آماری این پژوهش شامل ۱۲۰۰ نفر از مدیران و کارمندان رسمی بوده که طبق فرمول کوکران، نمونه‌ای ۲۹۱ نفری برای تحلیل انتخاب شد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه استاندارد بوده و تحلیل‌ها با نرم‌افزارهای آماری SPSS و Smart PLS با دقت بالا انجام پذیرفت. یافته‌ها نشان داد که تعهد اجرایی بودجه تأثیری مستقیم بر اثربخشی تخصیص منابع دارد. همچنین نقش توانمندی سرمایه‌های انسانی در بهبود تصمیم‌گیری و تأثیر مثبت دقت برنامه‌ریزی در کاهش انحرافات مالی و ارتقای شفافیت تأیید گردید. تمامی فرضیات پژوهش پذیرفته شد و مدل نهایی از انسجام ساختاری مطلوبی برخوردار بود. این مطالعه چارچوبی نوین برای بودجه‌ریزی شفاف و پاسخگو ارائه می‌دهد که با جایگزینی روش‌های سنتی با مدیریت شواهدمحور، موجب افزایش بهره‌وری، تحقق کامل عدالت مالی، ارتقای انضباط اقتصادی و تضمین پایداری بلندمدت در نظام مالی کلان سازمان‌های دولتی و به‌ویژه در ساختار وزارت اقتصاد خواهد شد. https://www.psabjournal.ir/article_241994.html این پژوهش با هدف طراحی و تبیین مدل اخلاق حسابداری در بخش عمومی با تأکید بر ظرفیت‌های حسابداری دادگاهی انجام شده است. روش تحقیق از نظر هدف، بنیادی و از نظر ماهیت، اکتشافی است که با رویکرد کیفی نظریه داده‌بنیاد و از طریق مصاحبه‌های عمیق با خبرگان اجرا گردید. جامعه مورد مطالعه شامل خبرگان دانشگاهی، حسابداران دادگاهی و کارشناسان رسمی قوه قضاییه بود که ۱۱ نفر از آن‌ها به روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. فرآیند تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد و پایایی و اعتبار الگو با استفاده از پنل دلفی، ضریب هماهنگی کندال و آلفای کرونباخ به تأیید رسید. یافته‌ها نشان‌دهنده استخراج ۵۳ کد ثانویه در قالب ۱۲ مقوله کلی بود. الگوی نهایی پژوهش در قالب یک مدل پارادایمی شامل شرایط علی (رعایت اخلاق، سیستم‌های حسابداری و اهداف)، شرایط زمینه‌ای (آموزش، توسعه اخلاق و فناوری اطلاعات)، شرایط مداخله‌گر (مهارت‌های حرفه‌ای)، پدیده محوری (استانداردهای حسابداری دادگاهی)، راهبردهای قانونی و آموزشی، و در نهایت پیامدهای اجتماعی، دولتی و سازمانی ترسیم گردید. این مدل چارچوبی راهبردی برای تقویت شفافیت و سلامت نظام مالی در بخش عمومی ارائه می‌دهد. https://www.psabjournal.ir/article_241992.html هدف اصلی این مطالعه، بررسی بهینه‌سازی فرایندهای مالی و مؤلفه‌های حیاتی مؤثر بر آن‌ها با بهره‌گیری از دیدگاه‌های حرفه‌ای ذی‌حسابان شهرداری تهران است. این پژوهش با هدف شناسایی مسائل مرتبط، چالش‌ها و اولویت‌های موضوعی جهت تسهیل توسعه و پایداری مسیرهای مالی انجام شده است. از نظر روش‌شناسی، مطالعه حاضر از رویکرد تحلیل محتوای کیفی اکتشافی بهره می‌برد. گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق و گسترده با ذی‌حسابان شهرداری تهران در بازه زمانی 1403-1402 انجام شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که بهینه‌سازی فرایندهای مالی در شهرداری تهران مشروط به چندین عامل کلیدی است: بهره‌گیری از فناوری و اطلاعات، آموزش کارکنان در رویه‌های مالی، نظارت بر اجرای فرایند، اتخاذ رویکردهای بهبود مستمر، رسیدگی به عدم رعایت قوانین ناشی از ابلاغ دیرهنگام برنامه‌ها، استقرار وحدت رویه، استانداردسازی فرایندهای مشترک واحدها، توسعه جریان‌های کاری سیستم‌محور و اصلاح فرایندهای مالی. به طور قابل توجهی، مؤلفه وحدت‌رویه به عنوان تأثیرگذارترین مؤلفه در بهینه‌سازی عملیات مالی شهرداری شناسایی شد. در نهایت، اجرای هماهنگ این مؤلفه‌ها و الزامات شناسایی‌شده می‌تواند به طور قابل‌توجهی عملکرد مالی را تقویت، اعتماد عمومی را مستحکم، پاسخگویی سازمانی را بهبود و چارچوبی استوار برای بهره‌برداری بهینه از منابع مالی شهرداری فراهم کند. https://www.psabjournal.ir/article_242251.html نابرابری اقتصادی در دهه‌های اخیر به یکی از چالش‌های اساسی عدالت اجتماعی و کارآمدی نظام مالیاتی ایران تبدیل شده است. تمرکز غالب نظام مالیاتی بر پایه‌های درآمد و مصرف و غفلت نسبی از ثروت‌های انباشته، نقش مهمی در تداوم و تشدید این نابرابری ایفا کرده است. در این چارچوب، مالیات بر ثروت به‌عنوان ابزاری مؤثر برای تقویت کارکرد بازتوزیعی مالیات و مهار تمرکز ثروت مورد توجه قرار می‌گیرد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل اسناد حقوقی و تقنینی، از جمله اصول قانون اساسی، قوانین مالیاتی و گزارش‌های نهادی، به بررسی ظرفیت‌ها و چالش‌های استقرار مالیات بر ثروت در نظام حقوق مالیاتی ایران می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فقدان قانون جامع مالیات بر ثروت، پراکندگی مقررات موجود، ضعف سازوکارهای شناسایی دارایی‌ها و برداشت‌های محدودکننده از اصل حمایت از مالکیت مشروع، از مهم‌ترین موانع تحقق این نوع مالیات محسوب می‌شوند. با این حال، تحلیل اصول ۳، ۴۳، ۴۴ و ۵۶ قانون اساسی بیانگر آن است که مالیات بر ثروت، در صورت رعایت الزامات عدالت مالیاتی و تناسب بار مالی، از مشروعیت حقوقی لازم در راستای تحقق عدالت اجتماعی و منافع عمومی برخوردار است. نوآوری این پژوهش در تبیین چارچوب سه‌گانه مشروعیت شامل عدالت اجتماعی، صلاحیت حاکمیت و تناسب بار مالیاتی و نیز پیشنهاد یک الگوی اجرایی تدریجی نهفته است. نتایج تحقیق می‌تواند مبنایی برای تدوین قانون جامع مالیات بر ثروت در نظام حقوقی ایران فراهم آورد. https://www.psabjournal.ir/article_243626.html هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین کیفیت سود و نگهداری وجوه نقد با نقش تعدیلی مالکیت بخش عمومی است. برای نیل به هدف پژوهش، از اطلاعات مالی 163 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در دوره زمانی ابتدای سال 1393 تا پایان سال 1403 و برای آزمون فرضیه‌ پژوهش از روش رگرسیون چندمتغیره و داده‌های ترکیبی استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که کیفیت سود تأثیر منفی و معناداری بر سطح نگهداشت وجه نقد گذاشته است. به این معنا که شرکت‌هایی که کیفیت سود بالایی دارند، وجه نقد کمتری در شرکت نگهداری می‌کنند و عمدتاً این منابع را در پروژه‌های خود مصرف می‌کنند که در نهایت دوباره به عملکرد بهتر و سود با کیفیت ختم می‌شود. همچنین، یافته‌ها نشان می‌دهد که تعامل کیفیت سود و مالکیت بخش عمومی با نگهداشت وجه نقد رابطه منفی و معناداری دارد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که مالکیت بخش عمومی رابطه منفی بین کیفیت سود و سطح نگهداشت وجه نقد را تعدیل (تقویت) کرده است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که رابطه منفی بین کیفیت سود و نگهداری وجه نقد در شرکت‌هایی که سهام مالکیت بخش عمومی در آن بالا است، بیشتر مشهود است. https://www.psabjournal.ir/article_244422.html This study investigates the influence of legislature size, budget size, budget changes, and budget performance on the financial deficits of Indonesian local governments. The sample comprises all local governments (districts and cities) that experienced financial deficits in 2022, totaling 280 Indonesian local governments. The samples were selected through a purposive sampling approach. Data were obtained from local government financial reports published by the Indonesian Ministry of Finance. Employing multiple linear regression analysis, the results reveal that legislature size and budget changes exert no significant influence on financial deficits. In contrast, both budget size and budget performance demonstrate a significant impact. These findings indicate that financial deficits in Indonesian local governments are more strongly associated with budgetary factors than with legislative size. Consequently, the Indonesian policymakers should prioritize enhancing budget formulation, execution, and performance management to prevent excessive deficits and promote fiscal sustainability, thereby ensuring more efficient allocation and utilization of public resources.