هدف حسابرسی رعایت ارزیابی مستقل انطباق موضوعی معین با قوانین می باشد. در ایران یکی از انواع حسابرسی رعایت، حسابرسی بیمهای سازمان تامین اجتماعی است. در حال حاضر به دلیل نبود چارچوب نظری مرتبط، حسابرسی بیمهای، به شیوه حسابرسی سنتی (تمرکز بر سندرسی) انجام میگیرید. لذا برای حرکت بهسمت رویکرد مبتنی برریسک، هدف این مقاله بررسی تطبیقی چارچوبها و استانداردهای فعلی حوزه حسابرسی رعایت، جهت پیشنهاد مهمترین عناصر چارچوب نظری حسابرسی بیمهای سازمان تامین اجتماعی است. از نظر هدف این پژوهش، کاربردی و از لحاظ رویکرد توصیفی-پیمایشی است و از طریق مرور سیستماتیک چارچوبهای نظری، راهنماها و استانداردهای موجود در حوزه حسابرسی رعایت، مهمترین عناصر لازم جهت ارائه چارچوب نظری حسابرسی بیمه ای مبتنی بر ریسک را ارائه نموده است. نتایج پژوهش، عناصر مورد نیاز برای ارائه چارچوب مدنظر را در شش گروه مبانی مفهومی و تعاریف، الزامات اخلاقی و حرفهای، شیوه اجرای حسابرسی بیمهای، شیوه مستندسازی، گزارشدهی و الزامات سیستمی و پایش کیفی طبقهبندی و ارائه نمود. بنابراین، این پژوهش عناصر یک چارچوب نظری استاندارد در حوزه حسابرسی بیمهای را مبتنی بر موارد فوق را پیشنهاد مینماید در حالی که در حال حاضر هیچ چارچوب نظری در این حوزه وجود ندارد لذا گامی مهم برای حرکت حسابرسی بیمهای از رویکرد سنتی به سمت رویکرد مبتنی بر ریسک را فراهم میکند.
Arij, N., Mohaghegh, A., Rezaei, A., & Hassani, M. (2026). Identifying the structures that affect the implementation of a risk-based audit approach with a grounded theory approach. Journal of Management Accounting and Auditing Knowledge, 15(57), 413–428. https://doi.org/10.22034/jmaak.2025.78171.4458 (in Persian)
Bhaskar, L. S. (2019). How do risk-based inspections impact auditor behavior? Experimental evidence on the PCAOB’s process. The Accounting Review, 95(4), 103–126. https://doi.org/10.2308/tar-2016-0007
Eulerich, M., Georgi, C., & Schmidt, A. (2020). Continuous auditing and risk-based audit planning—An empirical analysis. Journal of Emerging Technologies in Accounting, 17(2), 141–155. https://doi.org/10.2308/JETA-2020-004
Heyrani, F., DareZereshki, A., & Taftian, A. (2022). Providing an environmental compliance audit model to monitor the country’s executive agencies. Journal of Monitoring and Inspection, 16(60), 99–122. https://doi.org/10.22034/SI.2022.98893(in Persian)
Heyrani, F., Zareian, H., & Moeinodin, M. (2020). Identifying the factors affecting tax audit risk using a mixed exploratory method. Journal of Accounting and Management Auditing Knowledge, 9(33), 120–140. https://www.jmaak.ir/article_15638.html (in Persian)
Jafariyan, M., & Salimi, P. (2025). The impact of electronic internal auditing based on information technology governance on reducing audit risks in public sector organizations. Quarterly Journal of Public Sector Accounting & Budgeting, 6(20), 1–27. https://doi.org/10.22034/PSAB.2025.217622(in Persian)
Jasim Saeed, G., Zavari Rezaei, A., & Kazemi, T. (2024). The effect of corporate governance, audit quality and public sector accounting on the financial performance with the approach of neural networks (Case study: Iraq). Quarterly Journal of Public Sector Accounting & Budgeting, 5(15), 25–64. https://doi.org/10.22034/PSAB.2024.193038 (in Persian)
Le, T. T., Nguyen, T. M. A., Do, V. Q., & Ngo, T. H. C. (2022). Risk-based approach and quality of independent audit using structure equation modeling: Evidence from Vietnam. European Research on Management and Business Economics, 28(3), 1–11. https://doi.org/10.1016/j.iedeen.2022.100196
Zareian, H., & Hejazi, M. (2022). Presenting a tax audit risk model in a comprehensive tax plan with a combined approach of interpretive structural modeling and network analysis process. Empirical Accounting Research, 13(47), 61–80. https://doi.org/10.22051/jera.2023.38394.2953 (in Persian)
شیخی، هادی، بولو، قاسم، مرفوع، محمد و امیری، میثم. (1405). عناصر چارچوب نظری حسابرسی بیمهای سازمان تأمین اجتماعی با تأکید بر استانداردهای حوزه حسابرسی رعایت. حسابداری و بودجهریزی بخش عمومی، 7(2)، 95–120. https://doi.org/10.22034/psab.2026.251100
MLA
شیخی، هادی، بولو، قاسم، مرفوع، محمد، و امیری، میثم. "عناصر چارچوب نظری حسابرسی بیمهای سازمان تأمین اجتماعی با تأکید بر استانداردهای حوزه حسابرسی رعایت"، حسابداری و بودجهریزی بخش عمومی، 7، 2، 1405، 95–120. doi: 10.22034/psab.2026.251100
HARVARD
شیخی، هادی، بولو، قاسم، مرفوع، محمد، و امیری، میثم. (1405). 'عناصر چارچوب نظری حسابرسی بیمهای سازمان تأمین اجتماعی با تأکید بر استانداردهای حوزه حسابرسی رعایت'، حسابداری و بودجهریزی بخش عمومی، 7(2), pp. 95–120. doi: 10.22034/psab.2026.251100
CHICAGO
شیخی، هادی، بولو، قاسم، مرفوع، محمد و امیری، میثم، "عناصر چارچوب نظری حسابرسی بیمهای سازمان تأمین اجتماعی با تأکید بر استانداردهای حوزه حسابرسی رعایت." حسابداری و بودجهریزی بخش عمومی، 7 2 (1405): 95–120, doi: 10.22034/psab.2026.251100
VANCOUVER
شیخی هادی، بولو قاسم، مرفوع محمد، امیری میثم. عناصر چارچوب نظری حسابرسی بیمهای سازمان تأمین اجتماعی با تأکید بر استانداردهای حوزه حسابرسی رعایت. PSAB. 1405;7(2):95–120. doi: 10.22034/psab.2026.251100