دارلین نزوروبارا، مدیر ارشد در فدراسیون بینالمللی حسابداران (IFAC)، با سرینیوا گورازادا، رئیس مشترک کمیته راهبری "تفاهمنامه بهبود همکاری و تقویت حرفه حسابداری" (MOSAIC) و رئیس دبیرخانه "پاسخگویی مالی و بدهی عمومی" (PEFA) در بانک جهانی، گفتوگو میکند. آنها در این مصاحبه به بررسی نقش حسابداران حرفهای در بخش عمومی میپردازند و توضیح میدهند که چگونه همکاری بین دولتها، نهادهای حرفهای و سازمانهای توسعهای برای تقویت حکمرانی مالی در سطح جهانی حیاتی است.
از دیدگاه شرکای توسعه بینالمللی، کمبود حسابداران حرفهای در بخش عمومی چگونه بر شفافیت، پاسخگویی و استفاده مؤثر از بودجه عمومی تأثیر میگذارد؟
در سراسر جهان شاهد هستیم که تعداد حسابداران حرفهای در بخش عمومی به سرعت در حال افزایش است و جایگاه و نقش آنها به طور قابل توجهی ارتقا یافته است. با این حال، علیرغم این روند مثبت، هنوز نیاز به حسابداران بیشتری وجود دارد تا بهطور کامل الزامات مربوط به شفافیت، پاسخگویی و استفاده کارآمد از منابع عمومی برآورده شود. این عناصر برای حکمرانی خوب ضروری هستند و به ایجاد اعتماد به دولت و نهادها کمک میکنند، بهویژه در دوران چالشبرانگیز.
حسابداران حرفهای در بخش عمومی نقشی حیاتی دارند، شاید حتی مهمتر از بخش خصوصی. در حالی که بخش خصوصی بر سود و حداکثرسازی ثروت متمرکز است، دولتها اهداف گستردهتری مانند تنظیم اقتصاد، ارائه کالاهای عمومی، اجرای قانون، امنیت ملی و برابری اجتماعی دارند. این اهداف متنوع، شفافیت و پاسخگویی را در بخش عمومی به امری حیاتی تبدیل میکند که حسابداران حرفهای در آن نقشی برجسته ایفا میکنند.
بر اساس تجربه من، نهادهایی که تعداد بیشتری حسابدار حرفهای دارند، معمولاً بهتر با اصول شفافیت و پاسخگویی همسو هستند. در گذشته، حسابداران صرفاً به عنوان "دفتردار" دیده میشدند، اما امروز این تصویر کاملاً تغییر کرده است. آنها اکنون به عنوان ستونهای اصلی حکمرانی خوب در سراسر جهان شناخته شده و سهم قابل توجهی در مدیریت مالی و تدوین سیاستها دارند.
در بسیاری از موارد، درآمدهای دولت با کمکهای مالی اهداکنندگان ترکیب میشوند تا به اهداف مشترک دست یابند. سازمانهای توسعهای مشتاق هستند تا از دولتها در تلاشهایشان برای شفافتر بودن، پاسخگو بودن و استفاده مؤثر از منابع عمومی حمایت کنند. برای مثال، بانک جهانی از گزارش رعایت استانداردها و قوانین حسابداری و حسابرسی استفاده میکند تا تلاشها برای بهبود حسابداری و حسابرسی در هر دو بخش عمومی و خصوصی را ارزیابی و پشتیبانی کند.
به عنوان بخشی از کارمندان بانک جهانی که در آفریقا فعالیت میکنم، خاطره مشارکتم در تأسیس و تقویت انجمن حسابداران مالاوی را به یاد میآورم که به یک سازمان حسابداری حرفهای باکیفیت تبدیل شد. مثال دیگر، کار بر روی مدرک حسابدار رسمی زامبیا است که اکنون شامل یک رشته حسابداری بخش عمومی برای دانشجویانی است که قصد کار در این زمینه را دارند.
با توجه به افزایش پیچیدگی مدیریت مالی در دولتها، تقاضا برای حسابداران را چگونه ارزیابی میکنید و چه چالشهایی برای جذب و حفظ متخصصان در این حوزه وجود دارد؟
تقاضا برای حسابداران حرفهای در بخش عمومی را بسیار بالا میبینم که تحت تأثیر چندین عامل کلیدی قرار دارد:
اول، دولتها به طور فزایندهای بر اصلاحات مدیریت مالی عمومی متمرکز شدهاند تا اطمینان حاصل کنند که نتایج بودجهریزی مانند انضباط مالی، تخصیص کارآمد منابع و ارائه خدمات، تأثیر مثبتی بر شهروندان داشته باشد. به عنوان رئیس دبیرخانه PEFA، میدانم که بسیاری از ۹۴ شاخص در چارچوب PEFA مرتبط با حرفه حسابداری هستند.
دوم، مدیریت مالی به سمت رویکرد ترازنامهای با استفاده از حسابداری تعهدی در حال حرکت است. پیشبینی میشود که تا سال ۲۰۲۵، ۵۰ درصد کشورها بر مبنای تعهدی گزارشدهی کنند تا تصویر کاملی از درآمدها، هزینهها، داراییها و بدهیها ارائه دهند. این رویکرد نیازمند حسابداران درجه یک است تا مدیریت مالی مؤثر را تضمین کنند.
سوم، گزارشدهی پایداری در بخش عمومی برای اقدامات اقلیمی از اهمیت بیشتری برخودار می شود، به ویژه با انتشار پیشنویس استانداردهای جدید توسط هیئت استانداردهای بینالمللی حسابداری بخش عمومی (IPSASB). این امر مستلزم حضور تعداد بیشتری از حسابداران حرفهای در این حوزه و همکاری آنها با سایر متخصصان است.
- چالشهای جذب و حفظ حسابداران متخصص و حرفه ای
با وجود تقاضای بالا، چالشهایی برای جذب و نگهداری حسابداران ماهر وجود دارد:
• برخی از دولتها، از فرایند استخدام عمومی استفاده میکنند که ممکن است مهارتهای تخصصی حسابداری را در اولویت قرار ندهند.
• دستمزدها در بخش عمومی اغلب در مقایسه با بخش خصوصی کمتر است.
• با این حال، بسیاری از حسابداران به دلیل فرصت تأثیرگذاری بر سیاستگذاری عمومی و توسعه جذب این حوزه میشوند، چرا که مستقیماً در حکمرانی خوب نقش دارند.
در بسیاری از کشورها، ابتکارات تحسینبرانگیزی برای تقویت نقش حسابداران در بخش عمومی در حال اجراست که در آنها سازمانهای توسعهای و IFAC نقش کلیدی در گسترش این تلاشها ایفا میکنند.
آیا به نظر شما شکاف مهارتی در میان حسابداران بخش عمومی وجود دارد؟ در صورت وجود، چه شایستگیهای خاصی باید تقویت شوند تا پاسخگویی و کارایی مالی بهبود یابد؟
بله، معتقدم شکاف مهارتی قابل توجهی در میان حسابداران بخش عمومی وجود دارد. این شکاف اغلب ریشه در سطح آموزشی دارد، جایی که دانشگاهها و سازمانهای حرفهای حسابداری بهاندازه کافی به نیازهای خاص حسابداری بخش عمومی نمیپردازند. با نگاهی به تجربه شخصی خودم در اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ میلادی، پس از اتمام دوره کارشناسی حسابداری از دانشگاه آندرا و اخذ مدرک حسابدار رسمی از مؤسسه حسابداران رسمی هند، به عنوان معاون حسابدار کل به دولت هند پیوستم. در آن زمان متوجه شدم بخش عمدهای از آموختههای آکادمیک مستقیماً قابل اعمال در روشهای حسابداری دولتی یا مدیریت مالی نبود. دانش من در مورد حسابداری دولتی و مدیریت مالی عمدتاً از طریق تجربه کاری کسب شد.
اگرچه از آن زمان پیشرفتهایی حاصل شده و دانشگاهها و سازمانهای حرفهای حسابداری به تدریج جنبههای حسابداری بخش عمومی را در برنامههای درسی خود گنجاندهاند، اما این شکاف همچنان قابل توجه است. برای رفع این مشکل، حسابداران بخش عمومی باید مهارتهای خود را در زمینههای مدیریت مالی عمومی، اقتصاد و سیاستگذاری عمومی ارتقا دهند. همچنین نیاز به برنامههای درسی خاص هر کشور وجود دارد چرا که روشهای کار در بخش عمومی در کشورها و مناطق مختلف متفاوت است.
علاوه بر این، با ظهور هوش مصنوعی، بسیاری از وظایف روتین حسابداری و حسابرسی در بخش عمومی در حال اتوماسیون هستند. این تغییر به حسابداران بخش عمومی اجازه میدهد بر وظایف با ارزش افزوده بالاتر متمرکز شوند. این وظایف شامل:
• تحلیل پیشبینیکننده تأثیر تصمیمات بودجهای بر ارائه خدمات
• پیشبینی مستمر ترازنامهها
• تلفیق حسابها در سطوح مختلف دولت برای تهیه ترازنامه جامع دولت
• شناسایی علائم هشداردهنده و ریسکهای مرتبط با هدررفت، کلاهبرداری و فساد
برای تقویت پاسخگویی مالی و کارایی در بخش عمومی، حسابداران باید مهارتهای فناوری اطلاعات و تخصص خود را در این حوزهها نیز توسعه دهند. با این کار، آنها بهتر میتوانند با تحولات محیط حسابداری بخش عمومی سازگار شده و نقش مؤثرتری در سازمانهای خود ایفا کنند.
یا میتوانید مثالهای خوبی از همکاری بین دولتها، نهادهای حرفهای و سازمانهای توسعهای در راستای تضمین دسترسی دائمی به حسابداران متخصص که بتوانند بهخوبی در هر دو بخش خصوصی و عمومی خدمت کنند، به اشتراک بگذارید؟ چه موانعی در اجرای سازوکارهای عملیاتی مؤثر مشاهده کردهاید؟
چندین نمونه برجسته از همکاریهای مؤثر بین دولتها، نهادهای حرفهای و سازمانهای توسعهای برای ایجاد دسترسی دائمی به حسابداران ماهر در بخش عمومی و خصوصی وجود دارد. یکی از ابتکارات قابل توجه، "یادداشت تفاهم برای تقویت حرفه حسابرسی و بهبود همکاری" است که به عنوان چارچوبی جهانی برای ارتقای همکاری بین فدراسیون بینالمللی حسابداران (IFAC)، اهداکنندگان بینالمللی و جامعه توسعه عمل میکند. من از IFAC برای تسهیل این تلاش هماهنگ قدردانی میکنم و مشتاقانه منتظر نشست آتی کمیته راهبری MOSAIC در لندن هستم، جایی که راهبردهای بیشتری برای بهرهبرداری از تأثیر فزاینده حسابداران حرفهای در بخش عمومی مورد بحث قرار خواهد گرفت.
نمونه برجسته دیگر، طرح بهبود مهارتهای پایه حسابداری و مدیریت مالی (FASE) بانک جهانی است. این ابتکار به دنبال ایجاد یک مدرک فنی حسابداری برای آفریقا است که اکنون به سایر مناطق نیز گسترش یافته است. این برنامه منابع دانشی و پشتیبانی را برای آموزش و بهکارگیری "تکنسینهای حسابداری" در هر دو بخش عمومی و خصوصی فراهم میکند. این تکنسینها در مهارتهای ضروری و عملی مانند دفترداری، کنترلها، مدیریت نقدینگی و بودجهریزی آموزش دیدهاند، اما به سطح حسابداران رسمی یا خبره نرسیدهاند. دوره آموزش آنها کوتاهتر و متمرکز بر مهارتهای پایه و عملی مورد نیاز فوری در کشورهای با ظرفیت محدود است.
ابتکارات اخیر در توسعه ظرفیت سازمانهای حرفهای حسابداری که از طریق تفاهمنامه IFAC با سازمانهایی مانند Gavi و صندوق جهانی و با تشویق بانک جهانی تسهیل شدهاند، نیز نمونههای عالی دیگری از سازوکارهای عملیاتی مؤثر هستند.
- موانع اجرای سازوکارهای عملیاتی مؤثر
مهمترین مانع در اجرای این سازوکارها در سطح جهانی، نیاز به توجه به الزامات خاص هر کشور و منطقه است. خوشبختانه تلاشهای MOSAIC در این جهت، به ویژه از طریق همکاری با گروههای منطقهای، امیدوارکننده است.
- سفر حرفهای من از بخش عمومی تا بانک جهانی
حرفه من با همکاری در مؤسسه خانوادگی حسابداران رسمی در هند آغاز شد. پس از چند سال، به خدمات کشوری هند پیوستم و بیش از پانزده سال در پستهای رهبری در دولت هند خدمت کردم. سپس به بانک جهانی ملحق شدم و اکنون به عنوان رئیس دبیرخانه PEFA و رهبر جهانی مدیریت مالی عمومی فعالیت میکنم.
- درسهای کلیدی و توصیههای حرفهای
سختگیری علمی و پایههای حرفهای که از طریق دوره حسابدار رسمی کسب کردم، نقش کلیدی در موفقیتهای شغلی من داشت. به نظر من، حسابدار رسمی شدن یکی از بهترین انتخابهای شغلی برای علاقهمندان به امور مالی است. این مسیر شما را هم در مسائل فنی متخصص میکند و هم توانایی درک تصویر بزرگتر استراتژیک را میدهد.
تجربه کار در دولت، بینش عملی ارزشمندی از واقعیتهای کار توسعهای به من داد. به هر کسی که به توسعه بینالمللی علاقه دارد توصیه میکنم حداقل چند سال در دولت کار کند تا این بینشهای عملی را کسب کند.
- توصیه به حسابداران جوان
تغییرات شغلی من همیشه بهصورت حرفهای و بیدردسر انجام شده، چرا که در سالهای ابتدایی کارم، مهارتهای کاربردی و قابل انتقالی را در هر دو بخش عمومی و خصوصی کسب کرده بودم و این تواناییها را نیز بهتدریج تقویت کردم. رمز موفقیت در چنین تغییراتی، تقویت مهارتهای ارتباطی و انعطافپذیری برای هماهنگی با فرهنگهای مختلف کاری و جغرافیایی است.
برای هرکس که به دنبال فعالیت در بخش عمومی است، چه در دولت و چه در سازمانهای توسعهای مانند بانک جهانی، توصیه من این است که این مسیر را یک "رسالت" ببینند. رضایتی که از خدمت در بخش عمومی حاصل میشود، بینظیر است. بودن به عنوان یک حسابدار حرفهای در بخش عمومی مزایای قابل توجهی دارد. به همه حسابداران جوان و علاقهمندان به این حرفه توصیه میکنم اگر انگیزه خدمت و تأثیرگذاری در توسعه را دارید، فرصتهای بخش عمومی را بررسی کنید. جهان به حسابداران حرفهای بیشتری در بخش عمومی نیاز دارد.
لینک خبر