حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی

حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی

تحلیل حقوقی نقش مالیات بر ثروت در کاهش نابرابری‌های اقتصادی در نظام حقوق مالیاتی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق مالی اقتصادی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
2 دکتری حقوق عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران
چکیده
نابرابری اقتصادی در دهه‌های اخیر به یکی از چالش‌های اساسی عدالت اجتماعی و کارآمدی نظام مالیاتی ایران تبدیل شده است. تمرکز غالب نظام مالیاتی بر پایه‌های درآمد و مصرف و غفلت نسبی از ثروت‌های انباشته، نقش مهمی در تداوم و تشدید این نابرابری ایفا کرده است. در این چارچوب، مالیات بر ثروت به‌عنوان ابزاری مؤثر برای تقویت کارکرد بازتوزیعی مالیات و مهار تمرکز ثروت مورد توجه قرار می‌گیرد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل اسناد حقوقی و تقنینی، از جمله اصول قانون اساسی، قوانین مالیاتی و گزارش‌های نهادی، به بررسی ظرفیت‌ها و چالش‌های استقرار مالیات بر ثروت در نظام حقوق مالیاتی ایران می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فقدان قانون جامع مالیات بر ثروت، پراکندگی مقررات موجود، ضعف سازوکارهای شناسایی دارایی‌ها و برداشت‌های محدودکننده از اصل حمایت از مالکیت مشروع، از مهم‌ترین موانع تحقق این نوع مالیات محسوب می‌شوند. با این حال، تحلیل اصول ۳، ۴۳، ۴۴ و ۵۶ قانون اساسی بیانگر آن است که مالیات بر ثروت، در صورت رعایت الزامات عدالت مالیاتی و تناسب بار مالی، از مشروعیت حقوقی لازم در راستای تحقق عدالت اجتماعی و منافع عمومی برخوردار است. نوآوری این پژوهش در تبیین چارچوب سه‌گانه مشروعیت شامل عدالت اجتماعی، صلاحیت حاکمیت و تناسب بار مالیاتی و نیز پیشنهاد یک الگوی اجرایی تدریجی نهفته است. نتایج تحقیق می‌تواند مبنایی برای تدوین قانون جامع مالیات بر ثروت در نظام حقوقی ایران فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 22 فروردین 1405

  • تاریخ دریافت 06 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 09 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 22 فروردین 1405