حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی

حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی

تحلیل حقوقی نقش مالیات بر ثروت در کاهش نابرابری‌های اقتصادی در نظام حقوق مالیاتی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق مالی اقتصادی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران
2 دکتری حقوق عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران
چکیده
نابرابری اقتصادی در دهه‌های اخیر به یکی از چالش‌های اساسی عدالت اجتماعی و کارآمدی نظام مالیاتی ایران تبدیل شده است. تمرکز غالب نظام مالیاتی بر پایه‌های درآمد و مصرف و غفلت نسبی از ثروت‌های انباشته، نقش مهمی در تداوم و تشدید این نابرابری ایفا کرده است. در این چارچوب، مالیات بر ثروت به‌عنوان ابزاری مؤثر برای تقویت کارکرد بازتوزیعی مالیات و مهار تمرکز ثروت مورد توجه قرار می‌گیرد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل اسناد حقوقی و تقنینی، از جمله اصول قانون اساسی، قوانین مالیاتی و گزارش‌های نهادی، به بررسی ظرفیت‌ها و چالش‌های استقرار مالیات بر ثروت در نظام حقوق مالیاتی ایران می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فقدان قانون جامع مالیات بر ثروت، پراکندگی مقررات موجود، ضعف سازوکارهای شناسایی دارایی‌ها و برداشت‌های محدودکننده از اصل حمایت از مالکیت مشروع، از مهم‌ترین موانع تحقق این نوع مالیات محسوب می‌شوند. با این حال، تحلیل اصول ۳، ۴۳، ۴۴ و ۵۶ قانون اساسی بیانگر آن است که مالیات بر ثروت، در صورت رعایت الزامات عدالت مالیاتی و تناسب بار مالی، از مشروعیت حقوقی لازم در راستای تحقق عدالت اجتماعی و منافع عمومی برخوردار است. نوآوری این پژوهش در تبیین چارچوب سه‌گانه مشروعیت شامل عدالت اجتماعی، صلاحیت حاکمیت و تناسب بار مالیاتی و نیز پیشنهاد یک الگوی اجرایی تدریجی نهفته است. نتایج تحقیق می‌تواند مبنایی برای تدوین قانون جامع مالیات بر ثروت در نظام حقوقی ایران فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • تاریخ دریافت 06 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 09 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 22 فروردین 1405