حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی

حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی

برآورد عوامل اقتصادی موثر بر رفع بدهی‌های دولت با تأکید بر کنترل و مهار تورم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی( مربی) گروه حسابداری، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران
چکیده
بررسی ها نشان می دهد دولت به طیف وسیعی از اشخاص حقیقی و حقوقی، دولتی و غیردولتی بدهکار است که از مهم ترین آنها می توان به بانک مرکزی اشاره کرد. بدهی دولت دارای نقش مهمی در هر دو دوره کوتاه مدت و بلندمدت در اقتصاد است. ساز و کار تسویه بدهی ها با توجه به پویایی آن ها و تغییر شرایط اقتصادی مهم است. اگر بدهی دولت در جهت ارتقای ظرفیت های اقتصادی استفاده شود، موجب کاهش نرخ تورم می شود. با این حال رقم رو به رشد بدهی های دولت نیازمند بررسی راه های رفع آن، می باشد. لذا پژوهش حاضر با هدف تعیین عوامل موثر بر رفع بدهی های دولت ایران به بانک مرکزی در سال 1403 با نمونه انتخابی از 10 ساله اخیر داده های بانک مرکزی انجام شد. پژوهش از لحاظ روش گردآوری داده ها توصیفی- شاخه همبستگی و از لحاظ هدف کاربردی بوده و داده ها از طریق منابع کتابخانه ای جمع آوری شده و با نرم افزار spss با رگرسیون خطی و غیرخطی تحلیل گردید. پژوهش با در نظر گرفتن عوامل تولید ناخالص داخلی، درآمدهای مالیاتی، نرخ تورم و میزان فروش اوراق بهادار به عنوان عوامل موثر برای رفع بدهی ها، به این نتیجه رسید که این عوامل در سطح معناداری 95 درصد به صورت غیرخطی معنادار هستند. به این ترتیب با افزایش بدهی ها، دولت بایستی میزان مالیات های دریافتی، فروش اوراق بهادار و رشد اقتصادی را افزایش داده تا بتواند ضمن مهار تورم، بدهی ها را کنترل کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


پورمحمد، علیرضا؛ مداح، مجید؛ تهرانچیان، امیر منصور. (1398). سطح بهینه بدهی دولت در اقتصاد ایران. فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی،  28(95)، 181-210.
ترابی، علی اصغر. (1403). شفافیت در بودجه و پایداری مالی. حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی، 5(4)، 110- 137.
توکلی، محمد؛ خواجوی، شکرالله؛ ولی پور، هاشم. (1396). ارزیابی تأثیر شکاف پاسخگویی بیرونی سازمان امور مالیاتی بر اقبال عمومی و درآمدهای مالیاتی. مجله پژوهشنامه مالیات، ۲۶(۳۹)، 69-92.
حیدریان، مریم. (1402). بررسی اثرات آستانه‌ای بدهی‌های عمومی بر تورم؛ با رویکرد رگرسیون انتقال ملایم (STR). مطالعات اقتصاد بخش دولتی، 2(4)، 353-372.
زارعی، پگاه؛ طهرانچیان، امیر منصور؛ ابونوری، اسماعیل؛ تقی نژاد عمران، وحید. (1398). نقش بی‌ثباتی قیمت نفت و نرخ ارز در بدهی دولت به شبکه بانکی:  رهیافت مارکوف سویچینگ موجک بنیان. پژوهشنامه اقتصاد کلان، 14(27)، 309-339.
زمانی، رضا؛ مجیدی، مسعود. (1401). پیشنهاد سیاستی برای مدیریت بدهی در برنامه هفتم توسعه. پژوهشنامه اقتصادی، 22(87)، 193-223.
ژاله رجبی، میترا؛ مقدسی، رضا. (1393). به‌کارگیری الگوهای رگرسیونی شامل داده‌های مختلط در مدلسازی و پیش‌بینی ارزش واردات گندم ایران (روش ARDL تعمیم یافته مبتنی بر OLS). مجله اقتصاد و توسعه کشاورزی، 28(2)، 138-148.
ژیلایی اقدم، جعفر؛ دقیقی اصلی، علیرضا؛ دامن کشیده، مرجان؛ اسماعیل زاده مقری، علی. (1399). تأثیر بدهی‌های خارجی دولت بر رشد اقتصادی کشورهای در حال توسعه با درآمد سرانه متوسط به بالا (رهیافت هم‌انباشتگی در داده‌های تابلویی پویا). فصلنامه تحقیقات مدلسازی اقتصادی، 40، 159-183.
ساعدی سارخانلو، علیرضا؛ درگاهی، حسن. (1401). تحلیل پایداری بدهی دولت با تأکید بر کاربرد قاعده مالی در اقتصاد ایران. نظریه‌های کاربردی اقتصادی ، 9(4)، 223-248.
سعادت مهر، مسعود. (1400). برآورد ضریب تأثیر اجزاء منابع پایه پولی بر نقدینگی در اقتصاد ایران. پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، 29(100)، 377-410.
سلمانی، یونس؛ یاوری، کاظم؛ اصغرپور، حسین؛ سحابی، بهرام. (1397). اثرات اقتصاد کلان انواع بدهی‌های دولت در ایران. فصلنامه تحقیقات مدلسازی اقتصادی، 9(32)، 129-177.
فتاحی، شهرام؛ حیدری دیزگرانی، علی؛ عسکری، الناز. (1393). بررسی پایداری بدهی دولت در اقتصاد ایران. فصلنامه سیاست‌های مالی و اقتصادی، 2(6)، 67-86.
گوهری منش، علیرضا؛ صدیقی، روح اله؛ مرفوع، محمد. (1403). شناسایی موانع و چالش‌های مولدسازی دارایی‌های عمومی دولت. حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی، 5(3)، 11-36.
محمد روشنی، حمید. (1395). اثر درآمدهای نفتی بر نقدینگی ایران: با تأکید بر نقش صندوق ذخیره ارزی. پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، 6(23)، 59-74.
محمدی نژاد پاشاکی، محمدباقر؛ اقبال نیا، محمد. (1402). بررسی و تحلیل اثر تحریم‌های اقتصادی در سرریز نوسان به بازارهای سهام، ارز و سکه طلا. پژوهش‌های راهبردی بودجه و مالیه، 4(2)، 149-173.
معماریان، محمدحسین؛ ابوحمزه، داریوش؛ سبانیان، سیدمحمدهادی؛ پرهیزکاری، سیدعباس. (1398). گزارش شناسایی مجاری ایجاد بدهی دولت. دفتر مطالعات مالیه عمومی و توسعه مدیریت (گروه بودجه)، شماره مسلسل 16738.
مولایی، محمد؛ گلخندان، ابوالقاسم. (1393). اثر بدهی‌های خارجی دولت بر رشد اقتصادی ایران. پژوهشنامه اقتصادی، 14(53)، 83-108.
منتظری شورکچالی، جلال. (1399). تأثیر بدهی دولت به بانک مرکزی بر رشد اقتصادی در ایران: رویکرد رگرسیون انتقال ملایم. پژوهش‌های اقتصادی ایران، 25(83)، 85-111.
موسوی نیک، سیدهادی؛ باقری پرمهار، شعله. (1398). ساخت سری زمانی بدهی دولت و برآورد نسبت بهینه بدهی دولت به تولید ناخالص داخلی و فضای مالی در اقتصاد ایران. پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، 19(1)، 29-52.
Jing, Z., Liu, W., Wang, Z., Wei, L., & Zhang, X. (2024). Does local government debt regulation improve rural banks performance? Evidence from China. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 91, 101914. https://doi.org/10.1016/j.intfin.2023.101914
Roth, C., Settele, S., & Wohlfart, J. (2022). Beliefs about public debt and the demand for government spending. Journal of Econometrics, 231(1), 165- 187. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2020.09.011  
Whajah, J., Bokpin, G. A., & Kuttu, S. (2019). Government size, public debt and inclusive growth in Africa. Research in International Business and Finance, 49, 225- 240. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2019.03.008  
Zhu, J., Xu, H., & Zhang, Y. (2022). Local government debt and firm productivity: Evidence from China. Research in International Business and Finance, 63, 101798. https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2022.101798

  • تاریخ دریافت 22 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 13 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش 10 اردیبهشت 1404