حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی

حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی

بررسی عوامل مؤثر بر انحراف بین بودجه عملکردی و بودجه مصوب در شبکه بهداشت و درمان شهرستان فلاورجان، استان اصفهان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد مدیریت دولتی (گرایش مالیه و بودجه عمومی،) دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران
2 استادیار، گروه ریاضی کاربردی، تحقیق در عملیات و ریاضیات مالی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)، اصفهان، ایران
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی عوامل مؤثر بر انحراف بین بودجه عملکردی و بودجه مصوب در شبکه بهداشت و درمان شهرستان فلاورجان از استان اصفهان انجام گرفته است. این تحقیق از نظر روش، توصیفی- پیمایشی از نوع همبستگی با ماهیت کاربردی و از لحاظ زمانی مقطعی می‌باشد. جامعه آماری این پژوهش 132 نفر از مسئولان و کارشناسان بودجه در شبکه بهداشت و درمان شهرستان فلاورجان می‌باشند. ابزار اندازه‌گیری تحقیق، پرسشنامه و عوامل شیوه‌های مدیریت، ضعف سیستم ارزیابی عملکرد، ضعف سیستم بهای تمام‌شده و نرخ تورم به عنوان عوامل مورد بررسی بر انحراف بودجه مصوب و عملکردی در نظر گرفته شده‌اند. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای Spss26 و Amos24 انجام شده است. برای بررسی نرمال بودن داده‌ها، ضرایب چولگی و کشیدگی و برای آزمون فرضیات از روش معادلات ساختاری استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد در شبکه بهداشت و درمان شهرستان فلاورجان، بین بودجه عملکردی و بودجه مصوب انحراف وجود دارد؛ همچنین نتایج فرضیات فرعی نشان داد شیوه مدیریت، ضعف سیستم ارزیابی عملکرد، ضعف سیستم محاسبه بهای تمام شده و نرخ تورم بر انحراف بودجه‌ریزی عملکردی و بودجه مصوب در شبکه بهداشت و درمان فلاورجان تأثیر دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابراهیم‌­پور، س. (1387). ارزیابی نظام بودجه عملیاتی و بررسی مشکلات اجرای نظام بودجه عملیاتی در سازمان هواشناسی و ارائه راهکارهای لازم برای افزایش موانع. پایان‌نامه برای دریافت‌ درجه کارشناسی ارشد در حسابداری. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران.
امجدی، ا؛ سعیدی، پ. (1395). بودجه‌ریزی مستمر (غلطان) و ضرورت آن در نظام بودجه‌­بندی کشور. سومین کنفرانس بین‌­المللی پژوهش­‌های نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، استانبول، ترکیه.
آذر ، ع؛ نجفی، ا؛ نجفی، س. (1390). مدل‌­سازی ریاضی استوار، رویکردی نوین در بودجه‌ریزی عمومی ایران. مجله مدرس علوم انسانی پژوهش­‌های مدیریت در ایران، 15(2)، 19-1.
آذر، ع؛ خدیور، ع. (1390). تحلیلی از آینده بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد. مجله برنامه‌­ریزی و بودجه.
آذر، ع؛ نجفی، س. (1390). مدل ریاضی بودجه‌ریزی در بخش عمومی: رویکرد بهینه‌­سازی. چشم‌­انداز مدیریت دولتی.
آذر، ع؛ وفایی، ع. (1390). بررسی عوامل مؤثر بر اثربخشی نظام بودجه‌ریزی عملیاتی در سازمان‌های دولتی. مجله برنامه‌ریزی و بودجه، 15(110)، 99-79.
آذرهوشنگ، س؛ رهبر، ع؛ توانای، س. (1400). اهمیت عملکرد شرکت‌­ها و روش‌های ارزیابی عملکرد. هفتمین کنفرانس بین‌المللی علوم مدیریت و حسابداری، تهران.
اردکانی، س؛ شاهی، ط؛ فرجام، ر؛ مصی نژاد، ف. (1388). بودجه عملیاتی و چالش‌­های آن در ایران. مجله حسابدار رسمی، 8، 141-146.
آقاجانی، م؛ حیدریه، ع. (1395). ارزیابی و طراحی مدل عوامل مؤثر بر انحراف عملکرد از بودجه مصوب پروژه­‌های سازمان مجری ساختمان‌ها و تأسیسات دولتی و عمومی. همایش پژوهش‌­های کاربردی در مدیریت صنعتی، سمنان.
امیری، م؛ مقیمی، س. م؛ قربانی، ف. (1389). چالش­‌ها، موانع و سازوکارهای نظام‌های بودجه‌ریزی در آموزش عالی، مطالعه موردی: دانشگاه تهران. بررسی حسابداری و حسابرسی ایران، 17(59)، 3-16.
الماسی، ح. (1387). نظام بودجه‌ریزی دولت در ایران، چاپ اول، انتشارات شهرآشوب.
باباجانی، ج؛ رسولی، م. (1390). شناسایی موانع و مشکلات استقرار بودجه‌بندی عملیاتی در دستگاه‌های اجرایی کشور. پژوهش‌های تجربی حسابداری مالی، 1(1)، 51-33.
بذرافشان، س؛ خدامی پور، ا. (1396). بررسی اثر کنترل بودجه انقباضی بر انحراف بودجه در ایران. حسابداری دولتی، 3 (6)، 30-19.
بسحاق، محمدرضا. (1395). تحلیل معادلات ساختاری با نرم‌افزار Amos22. انتشارات جامعه شناسان، تهران.
جفر، م؛ روشنسان، م. (1389). مقایسه فرآیند بودجه‌ریزی سالانه با یک بودجه عملیاتی در سازمان ثبت ایران. دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، 3، 163-189.
جنانی، ا. (1384). بررسی عملکرد هزینه‌­ها و سیاست‌­های بودجه‌­ای دولت در بخش بهداشت و درمان. 5(51)، 5-26.
حسن­‌آبادی، م؛ نجار صراف، ع. (1387). آمریکایی‌­ها نیمی از تجربه قرن در سیستم‌­های بودجه‌ریزی عملیاتی. نسخه 1. تهران: مرکز آموزش و تحقیقات صنعتی ایران.
خدامی‌­پور، ا؛ پوردادخدایی، ا. (1397). نقاط قوت ضعف کارت ارزیابی متوازن به عنوان ابزاری برای ارزیابی عملکرد مالی بیمارستان‌­ها. سومین کنفرانس ملی سالانه اقتصاد، مدیریت و حسابداری، اهواز.
دارایی، م؛ تقی مشایی، م. (1393). شناسایی عوامل استقرار بودجه‌­ریزی عملیاتی مورد مطالعه: فرهنگستان‌­های جمهوری اسلامی ایران. ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه، 175، 12-23.
دانش­‌فرد، ک؛ شیراوند، س. (1391). موانع ایجاد بودجه عملیاتی در جمهوری اسلامی ایران. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان، 14(2)، 90-96.
دانش فرد، ک؛ ناصری، م. (1390). دلایل انحراف بودجه کل کشور از اهداف برنامه‌های توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در ایران. خط‌مشی‌­گذاری عمومی در مدیریت (رسالت مدیریت دولتی)، 2( 2)، 52-35.
دانش، ح؛ علیزاده، ن. (1400). سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در ایران و ارزیابی عملکرد قانون تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری خارجی مصوب سال ۱۳۸۱. هشتمین کنفرانس ملی اقتصاد، مدیریت و حسابداری، شیروان.
دولت خواهی، ک؛ آذر، ع؛ گودرزی، غ. (1393). توسعه مدل بودجه‌ریزی برمبنای عملکرد در سازمان‌های پروژه محور. در کنفرانس ملی مهندسی ارزش و مدیریت هزینه .تهران، ایران.
رجبی، ع. (1391). برنامه­‌ریزی هدف: رویکردی مؤثر در بودجه‌ریزی و تخصیص بهینه منابع مالی (مطالعه موردی: تخصیص بودجه در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به کشورها). مجله حسابداری سلامت، 1(2)، 16-1.
زینالی، ک. (1396). سیر تکوین بودجه و استقرار نظام بودجه‌ریزی در بخش دولتی. اولین کنفرانس ملی نقش حسابداری، اقتصاد و مدیریت، تبریز.
ستوده، ر؛ توقعی، ه. (1400). ارزیابی عملکرد و پاسخگویی سازمان امور مالیاتی کشور از دیدگاه خبرگان. دومین کنفرانس بین‌المللی چالش­‌ها و راهکارهای نوین در مهندسی صنایع و مدیریت و حسابداری، دامغان.
سرمد، ز.، بازرگان، ع.، حجازی، ا. (1387). روش‌های تحقیق در علوم رفتاری. تهران، آگه، چاپ پانزدهم.
شعبانی، ص.ع. (1400). بررسی تأثیر ارزیابی عملکرد مدیران و کارکنان بر بهبود عملکرد در سازمان‌ها. ششمین کنفرانس ملی نقش مدیریت در چشم انداز ۱۴۰۴، رشت.
شیخ­‌الاسلامی، ش. (1390). بررسی استقرار نظام بودجه‌ریزی عملیاتی در سازمان مدیریت و برنامه‌­ریزی استان خوزستان با استفاده از مدل SWOT. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
صالحی، ن؛ مهراذین، ع. (1396). تأثیر کنترل بودجه سختگیرانه در شرایط آشفتگی بودجه برکاهش انحراف بودجه (مطالعه موردی: شهرداری­‌های استان خراسان‌رضوی). حسابداری دولتی، 4(1)، 37-48.
 صف آرا، ر؛ مهرآرا، ا. (1395). ارائه راهکارهای جدید در بودجه‌بندی عمرانی شرکت گاز استان مازندران به منظور کاهش انحراف بودجه عملکرد مصوب. چهارمین کنفرانس ملی مدیریت، اقتصاد و حسابداری، تبریز.
عبداله­‌زاده، ر؛ مدرس خیابانی، ف؛ ایرنزاده، س. (1400). تدوین مدلی برای ارزیابی عملکرد مالی دانشگاه با مقایسه روش‌های ANFIS، ANFIS-GA. مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، 12(46).
عظیمی، آ. (1400). بررسی اهداف اجرای موفق بودجه‌ریزی عملیاتی و تأثیر نتایج آن در سطح نهادهای دولتی. دوازدهمین کنفرانس ملی رویکردهای نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، بابل.
علیپور، ح؛ بیابانی، ش؛ ابوالحلاج، م؛ جوانی، ع. (1393). مقایسه روش بودجه‌­ریزی سنتی با بودجه‌­ریزی بر مبنای صفر در واحدهای ارائه دهنده خدمات بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گیلان. فصلنامه حسابداری سلامت، 2(3)، 22-1.
فرج‌­زاده زنجانی، م؛ فرج‌­زاده زنجانی، ع. (1397). بررسی انحرافات بین بودجه مصوب و عملکرد (واقعی) در شرکت‌­های عضو بورس اوراق بهادار تهران. پنجمین کنفرانس بین‌­المللی تکنیک‌­های مدیریت و حسابداری، تهران.
فرزیب، ع. (1391). بودجه دولتی در ایران چاپ سیزدهم، تهران: پژوهشکده و برنامه‌­ریزی مدیریت.
فیاضی، م. ت؛ یادگاری، س. (1389). بررسی تطبیقی نظام بودجه‌ریزی ایران با قانون بودجه کشورهای منتخب. مجلس و پژوهش، 17(63)، 71-92.
قاسمی، ف. (1393). موانع استقرار بودجه‌ریزی عملیاتی در دستگاه­‌های اجرایی استان سیستان و بلوچستان. نشریه دانشگاه علوم پزشکی زابل .6(2)، 44-53.
قلی­‌زاده، م.ح؛ کهنرو ، ا. (1394). الزامات بودجه‌ریزی عملیاتی در نظام آموزش عالی کشور. فصلنامه پژوهش و برنامه‌­ریزی در آموزش عالی، 21(1)، 39-59.
کرمپوریان، ح.ر؛ دوستی‌­زاده، م. (1395). مقایسه و ارزیابی عملکرد کنترل کننده پیش‌­بین تعمیم یافتهGPC  و کنترل کننده PID برای یک واحد دیگ بخار. دومین کنفرانس ملی رویکردهای نو در مهندسی برق و کامپیوتر، خرم آباد.
کشاورز، ف؛ سرفرازی، م. (1400). بررسی تأثیر اصلاحات بودجه‌ریزی عملیاتی بر مخارج بهداشت در ایران و کشورهای منتخب آسیایی. دومین کنفرانس بین­‌المللی چالش‌­ها و راهکارهای نوین در مهندسی صنایع و مدیریت و حسابداری، دامغان.
مبارکی، ح؛ هادیان، م؛ سالمی، م؛ علیزاده، ع؛ محسنی، ش. (1391). بررسی هزینه‌­های تمام شده خدمات بهداشتی درمانی با استفاده از بودجه‌ریزی عملیاتی در مرکز بهداشت شهرستان رودان – استان هرمزگان. مجله پزشکی هرمزگان، 16(1)، 34-41.
محمدی، س؛ بهره­‌دار، ص. (1400). مطالعه تأثیر حسابداری ارزش منصفانه بر نقص ارزیابی عملکرد درآمد. پنجمین کنفرانس بین‌المللی چشم­‌اندازهای نوین در مدیریت، حسابداری و کارآفرینی، تهران.
ملکی، ج؛ نظری پور، م؛ امینی، پ. (1393). بررسی رابطه بین حسابداری تعهدی و بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد (مطالعه موردی: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور). حسابداری سلامت، 3(4)، 59-79.
مهدوی، گ؛ گل‌­محمدی، م. (1391). بررسی میزان آشنایی مدیران مالی استان فارس با روش‌های نوین بودجه‌ریزی. مجله حسابداری سلامت.
نبی­‌زاده کیوی، س؛ غفارزادگان، م. (1397). مطالعه نقاط ضعف و قوت مدل کارت امتیازی متوازن در ارزیابی عملکرد سازمانی. دومین کنفرانس ملی پژوهش­‌های نوین حسابداری و مدیریت در هزاره سوم،کرج.
نعمت شاهی، م؛ ابراهیمی‌­پور، ح؛ کیوانلو، ز؛ خواجه دلویی، م؛ کیخسروی، ع. (1399).  بررسی بودجه بخش بهداشت و درمان طی برنامه‌های اول تا پنجم توسعه اجتماعی اقتصادی کشور. راهبردهای مدیریت در نظام سلامت، 5(2)، 85-88.
نوبخت، م.ب. (1391). مدل مفهومی اصلاح ساختار نظام بودجه‌ریزی کشور. راهبرد اقتصادی، 1(2)، 7-46.
هاشمی، ر. (1399). بررسی نقش بودجه‌ریزی عملیاتی در تصمیم‌گیری مدیران بخش عمومی. ششمین کنفرانس بین‌­المللی علوم مدیریت و حسابداری، تهران.
یزدان پناه، م؛ صفائی، ع؛ ،علی‌­نیا، ا. (1399). ارائه راهکاری برای مقابله با چالش‌­های امنیتی در سازمان‌ها از دیدگاه مهندسی اجتماعی. هفتمین همایش سراسری علوم و مهندسی دفاعی سپاه، تهران.
Alipour, H. R., Biabani, SH., Abolhallaj, M., & Javani, A. (2013). Comparing Traditional Budgeting with Zero-Based Budgeting Method in the Units of Health Services of Gilan University of Medical Sciences. Journal of Health Accounting, 2(35), 1-22.
Almasi, H., Ardestani, A.S., & Shahbazadeh Zafarani, F. (2013). Survey of Effective Factors on Deviation between the Approved Budget and Performance Budget: An Empirical Investigation. SSRN, 7.
Guana, X., Servranckx, T., & Vanhoucke, M. (2021). An analytical model for budget allocation in risk prevention and risk protection. Computers & Industrial Engineering, 161, 107657.
Kei Ho, A.T. (2018). From Performance Budgeting to Performance Budget Management. Theory and Practice, Public Administration Review, 78(5), 748-758.
Mauro, S.G., Cinquini, L., & Pianezzi, D. (2019). New Public Management between reality and illusion: Analysing the validity of performance-based budgeting. The British Accounting Review, 100825.
Schick, A. (2007). Performance budgeting and accrual budgeting: Decision rules or analytic tools? OECD Journal on Budgeting, 2(7).

  • تاریخ دریافت 18 فروردین 1401
  • تاریخ بازنگری 10 خرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 30 تیر 1401