Public Sector Accounting and Budgeting

Public Sector Accounting and Budgeting

Drawing a fuzzy cognitive model of a smart tax system based on the requirements of the digital economy

Document Type : Original Article

Authors
Yousef Mohammad karimi 1
Karim Goolabi 2
1 Department of Business Management, Faculty of Management, PayameNoor University, Tehran, Iran
2 Master of Accounting, Head of Sales and Purchase Accounting, Gas Company, Urmia, Iran
10.22034/psab.2026.233709
Abstract
The rapid transformation of digital technologies and the expansion of the data-driven economy have posed serious challenges to traditional tax systems, making the design of a localized model aligned with the digital economy a strategic necessity. This study aims to develop a fuzzy model of a modern tax system based on the requirements of the digital economy, adopting an interpretive approach and a mixed qualitative–quantitative methodology. In the qualitative phase, data were collected through semi-structured interviews with 24 experts in taxation, digital economy, and governance, and analyzed using thematic analysis to identify the key components of an intelligent tax system. In the quantitative phase, the relationships among these components were examined using a matrix-based questionnaire and pairwise comparison analysis grounded in fuzzy logic. The findings indicate that digital policymaking, data governance, and tax transparency function as central nodes within the intelligent tax system. A strong bidirectional relationship between data orientation and data governance (weight = 0.75), along with the high centrality of data governance (0.95) and data orientation (0.88), highlights the strategic role of these components. The results further emphasize a top-down policymaking structure and the importance of intersectoral coordination and data governance in reforming the tax system.
Keywords
Modern tax system
Digital economy
Data governance
Digital policymaking
Fuzzy cognitive model

Subjects

افقهی، سید محمد؛ لطفی، رضا. (1403). مقدمه‌ای بر امور مالیاتی غیرمتمرکز. ماهنامه گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 32(7). https://doi.org/10.22034/report.mrc.2024.1403.32.7.20080
الهیاری‌فرد، علی؛ گنج‌بخش، محمود. (1402). نقش یکپارچگی حکمرانی در سیستم مالیاتی دیجیتال؛ (با تأکید بر سیستم حقوقی جمهوری اسلامی ایران و مالزی). تحقیقات مالیاتی اسلامی، (ویژه‌نامه اول؛ اولین همایش ملی سیستم مالیاتی اسلامی ایران)، 12، 3772. https://doi.org/10.30497/ifr.2023.244139.1769
امیدوار، محسن؛ کاظمی، مصطفی. (1403). امکان‌سنجی فقهی تأمین مالیاتی غیرمتمرکز (DEFI) با تأکید بر سیستم اقتصادی اسلام. صُحُف، دوفصلنامه‌ی علمی معاونت پژوهش و عملیات مؤسّسه‌ی آموزش عالی حوزوی مشکات، حوزه‌ی دانشی حکمرانی، 1(1)، 89-104.
ترابی، محمدامین؛ میلانی، سید محمدصادق؛ عباسیان، عزت‌اله. (1404). بازنگری انتقادی در استراتژی‌های بازاریابی هوشمند: چالش‌های بین بازاریابی داده‌محوری و تجربه انسانی در عصر فناوری‌های فراگیر. مدیریت بازاریابی هوشمند، 6(1)، 1-10. https://doi.org/JABM.3.2.15564.351256.32575461566
رستمی، شعیب؛ نوربخش، جواد. (1401). تأثیر عوامل موجود در نهادهای حاکمیتی و اجتماعی بر روحیه مالیاتی: رویکرد تحلیل اسنادی. حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی، 3(3)، 21-34. https://www.psabjournal.ir/article_192953.html
شهبازی غیاثی، موسی. (1403). ارائه الگویی برای تنظیم‌گری نرخ سود مالیاتی با رهیافت سیستم مالیاتی اسلامی نوین. مجلس و راهبرد. https://doi.org/10.22034/mr.2025.17015.5856
شعاعی، صادق؛ حیدری، مهدی؛ دیدار، حمزه؛ سبحانیان، سید محمدهادی؛ پیری، پرویز؛ صیادی، حجت. (1404). شکاف مالیاتی در کشورهای اسلامی با رویکرد متاآنالیز. حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی، 6(3), 22-42. https://doi.org/10.22034/psab.2025.223196
علی‌زاده، امیر عطا. (1404). نقش هوش مصنوعی در بهبود بودجه‌ریزی بر مبنای عملکرد با رویکرد گزارشگری یکپارچه در بخش عمومی. حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی، 6(2)، 28-48. https://doi.org/10.22034/psab.2025.217337
کوهزادی، فواد؛ محمدکریمی، یوسف؛ اقبالیار، ادیب؛ توکلی، علی؛ عباس‌پورآذر، سیاوش. (1402). ارتباط بین استراتژی‌های بازاریابی مبتنی بر دانش فکری بانک‌های دولتی با جذب سپرده‌های قرض‌الحسنه با نقش میانجی سرمایه نوآوری. مدیریت بازاریابی هوشمند، 4(1)، 113-128. https://doi.org/JABM.3.2.15564.35887873.6308
محرابی، لیلا. (1402). هیأت مرکزی شریعت و ساختار نظارت شرعی در سیستم مالیاتی اسلامی؛ با تأکید بر استانداردهای بین‌المللی و تجارب کشورها. تحقیقات مالیاتی اسلامی، (ویژه‌نامه اول؛ اولین همایش ملی سیستم مالیاتی اسلامی ایران)، 12، 103-148. https://doi.org/10.30497/ifr.2023.244187.1784
محمدکریمی، یوسف؛ کوهزادی، فواد؛ شکری، علی. (1403). بررسی مکانیسم‌ تأثیر قابلیت‌های هوش مصنوعی بر اثربخشی استراتژی‌های بازاریابی آنلاین سیستم مالیاتی. مدیریت بازاریابی هوشمند، 5(4)، 440-461. https://doi.org/JABM.3.2.15564.35125656565120
یعقوبی، محمد؛ فخیمی، کمال؛ متین، صادقی شاهدانی، مهدی. (1401). سیستم مالیاتی غیرمتمرکز (دیفای) با تأکید بر IDO ها و کاربرد آن برای کسب‌وکارهای نوپا و کوچک‌مقیاس. مدیریت کسب‌وکار، 54(14)، 245-265.
 
Alonso, C., Bhojwani, T., Hanedar, E., Prihardini, D., Uña, G., & Zhabska, K. (2023). Stacking up the benefits: Lessons from India’s digital journey. IMF Working Papers, 2023(078), A001. https://doi.org/10.5089/9798400240416.001
Arner, D. W., & Schou-Zibell, L. (2011). Asian regulatory responses to the global financial crisis. Global Journal of Emerging Market Economies, 3(1), 135–169. https://doi.org/10.1177/097491011000300105
Datareportal. (2024). Digital 2024: Iran. https://datareportal.com/reports/digital-2024-iran
Ellinger, E. W., Mini, T., Gregory, R. W., & Dietz, A. (2023). Decentralized autonomous organization (DAO): The case of MakerDAO. Journal of Information Technology Teaching Cases, 14(2), 265–272. https://doi.org/10.1177/20438869231181151
Goghie, A. S. (2024). Tokenization and the banking system: Redefining authority in the blockchain era. Competition & Change, 28(5), 663–682. https://doi.org/10.1177/10245294241258255
Gogus, O., & Boucher, T. O. (1998). Strong transitivity, rationality and weak monotonicity in fuzzy pairwise comparisons. Fuzzy Sets and Systems, 94(1), 133–144.
Kitamura, H. (2020). Policymakers’ logic on Islamic banking: Islamic banking as an ethno-political tool in Malaysia. Journal of Current Southeast Asian Affairs, 40(2), 245–265. https://doi.org/10.1177/1868103420972406
Li, Z., Tu, J., & Zhang, J. (2022). Seismic response of high-rise buildings using long short-term memory intelligent decentralized control system. Journal of Vibration and Control, 29(9–10), 1981–1995. https://doi.org/10.1177/10775463221074478
Liu, A. (2025). Financialization versus technologization: Can technology replace finance in global hegemony? Human Geography, Advance online publication. https://doi.org/10.1177/19427786251337714
Singla, A., & Stone, S. B. (2018). Fiscal decentralization and financial condition: The effects of revenue and expenditure decentralization on state financial health. State and Local Government Review, 50(2), 119–131. https://doi.org/10.1177/0160323X18794014
Tonelli, D. F., & Gibson, D. (2023). Financial decentralization and third-mission outputs: A comparative study of higher education contexts in Brazil and the United States. Industry and Higher Education, 38(4), 297–311. https://doi.org/10.1177/09504222231208438
Yenneti, K., & Gamaralalage, P. J. D. (2013). Carbon finance and decentralized composting in Asia: Potential and future considerations. Environment and Urbanization ASIA, 3(2), 303–323. https://doi.org/10.1177/0975425312473227
 
Public Sector Accounting and Budgeting
Volume 6, Issue 4 - Serial Number 22
November 2025
Pages 83-108

  • Receive Date 14 September 2025
  • Revise Date 22 October 2025
  • Accept Date 27 October 2025