تهران: مهدی فرجی با همکاری سازمان حسابرسی حسابداری و بودجه‌ریزی بخش عمومی 2717-3135 7 2 2026 07 23 An Analysis of Factors Influencing the Dimensions of the Tax Gap Among Large Taxpayers بررسی عوامل تأثیرگذار بر ابعاد شکاف مالیاتی در مؤدیان بزرگ مالیاتی 251099 FA صادق شعاعی دانشجوی دکتری گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0009-0007-2292-5863 مهدی حیدری دانشیار حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران حمزه دیدار دانشیار حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران سیدمحمدهادی سبحانیان استادیار مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران پرویز پیری دانشیار حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران حجت صیادی استادیار آمار، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ایلام، ایران Journal Article 2026 05 11 The purpose of this study is to investigate the tax gap in companies listed on the Tehran Stock Exchange. In this study, the effect of effective variables on the tax gap was examined. The statistical sample of the study includes 78 companies listed on the Tehran Stock Exchange, which were selected based on exclusion sampling. This study is applied in terms of its purpose and the relationship between variables is correlational. The method of conducting the research is descriptive-survey and the logic of conducting the research is inductive, and the research data is retrospective. The findings of the study showed that the variables of profitability, political connection, inventory, gender, and operating cash flow are effective on the tax gap, but the effect of earnings management and growth on the tax gap was not confirmed. The results also showed that only political connection is effective on the definitive tax gap, and the effect of none of the variables on the tax time gap was not confirmed. Macro policies and strategies for reducing the tax gap include amending laws and regulations and strengthening executive guarantees. In the current conditions of the Iranian tax system, two important operational and priority strategies for reducing the tax gap are continuous calculation and analysis of the tax gap and upgrading the tax system's information infrastructure, such as the comprehensive tax plan and the taxpayer system, which increase the tax organization's information intelligence and reduce the tax gap. هدف این پژوهش بررسی شکاف مالیاتی در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد. در این پژوهش تاثیر متغیرهای موثر بر شکاف مالیاتی بررسی گردید. نمونه آماری پژوهش شامل 78 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است که براساس نمونهگیری حذفی انتخاب گردیدند. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و ارتباط بین متغیرها همبستگی میباشد. نحوه اجرای پژوهش توصیفی- پیمایشی و منطق اجرای پژوهش استقرایی است و دادههای پژوهش کمی گذشتهنگر است. یافته های پژوهش نشان داد که متغیرهای سودآوری، ارتباط سیاسی، موجودی کالا، جنسیت و جریان وجه نقد عملیاتی بر شکاف مالیات تشخیصی تاثیرگذار است اما تاثیر مدیریت سود و رشد بر شکاف مالیات تشخیصی تائید نگردید همچنین نتایج نشان داد که فقط ارتباط سیاسی بر شکاف مالیات قطعی تاثیرگذار است و تاثیر هیچ کدام از متغیرها بر شکاف زمانی مالیات تائید نشد. سیاستها و راهبردهای کلان کاهش شکاف مالیاتی، شامل اصلاح قوانین و مقررات و تقویت ضمانتهای اجرایی است. در شرایط فعلی نظام مالیاتی ایران، دو راهکار مهم عملیاتی و اولویتدار جهت کاهش شکاف مالیاتی، محاسبه و تحلیل مستمر شکاف مالیاتی و ارتقای زیرساختهای اطلاعاتی نظام مالیاتی مانند طرح جامع مالیاتی و سامانه مودیان است که موجب افزایش اشراف اطلاعاتی سازمان مالیاتی و کاهش شکاف مالیاتی است.